Ο βυζαντινός Ακάθιστος Υμνος, η πλέον δημοφιλής ιερά ακολουθία της
ορθόδοξης εκκλησίας μας, ψάλλεται, σε τέσσερις στάσεις, το βράδυ κάθε
Παρασκευής των τεσσάρων πρώτων εβδομάδων και ολόκληρος την Πέμπτη της Μεγάλης
Τεσσαρακοστής (εφέτος 16 Απριλίου). Ο Υμνος αποτελεί εγκώμιο της Θεομήτορος,
λυρική και ρητορική εξύμνηση της Αειπαρθένου Θεοτόκου, μητέρας ουρανού και γης
και γέφυρας που οδηγεί στον Θεό.
Διακεκριμένοι συγγραφείς Άγιοι θεολόγοι, ιερωμένοι, πανεπιστημιακοί,έχουν
αναλύσει το θεολογικό περιεχόμενο, προβάλλοντας το χαρμόσυνο και θεοπρεπές
μυστήριο της ενσάρκωσης του Λόγου, με αφορμή το ιστορικό γεγονός της θαυμαστής
διάσωσης της Κωνσταντινουπόλεως από τους Αβάρους (626 μ.Χ.), όταν εψάλη, προς
τιμήν της Θεοτόκου, ο επινίκιος ύμνος και το τροπάριο , όρθιοι σε αγρυπνία
τελετή, στον ιερό ναό των Βλαχερνών.
Από φιλολογικής πλευράς, ο Υμνος διακρίνεται για την αρχιτεκτονική του
σύνθεση, αποτελούμενος από το προοίμιο, «Τη Υπερμάχω…» και 24 «Οίκους», με
αλφαβητική ακροστιχίδα, Α-Ω (Αγγελος πρωτοστάτης… Ω πανύμνητε Μήτερ…), Όπου ανταλασονται τα δύο εφιμνια Αλληλούια και
Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε, που δίνει και τον τίτλο: Χαιρετισμοί της Θεοτόκου.
Παράλληλα, η γλωσσική τελειότητα, με τα πολλά σχήματα λόγου, αντίθετα,
ομοιοτέλευτα, το υψηλό ύφος, η λυρική
διάσταση και η δραματική χροιά, σε συνδυασμό με την τονική ρυθμοποιία,
συνθέτουν ένα ποιητικό θησαυρό της ελληνικής γλώσσας, στη διαχρονική της
εξέλιξη.
Ενας πλουσιότατος αμητός αρχαϊκών λέξεων: ρημάτων νεουργώ, συναγάλλομαι,
αναθάλλω…, ουσιαστικών (παστάς – ολκάς – δυσώπησις…, επιθέτων ληρώδης, αγλαόκαρπος,
ευσκιόφυλλος…διανθίζει το κείμενο, με αναγωγή σε όλο το φάσμα της αρχαίας
ελληνικής γραμματείας, με λέξεις, όπως,
για παράδειγμα: άρουρα (=γη<αρόω), «Χαίρε άρουρα βλαστάνουσα ευφορίαν
οικτιρμών», λοχεία (λοχεύω<λέχος=γέννηση). Χαίρε, …η παρθενίαν και λοχείαν
ζευγνύσα,πάντρεμα… νηδύς-ύος=κοιλία «και την εύκαρπον ταύτης νηδύν ως αγρόν
υπέδειξεν ηδύν άπασι,…», ψάμμος (=άμμος), «ισαρίθμους τη ψάμμω ωδάς…χαίρε η
ταναντία είς ταυτό αγαγούσα ένωση(Θεο και άνθρωπο)
Ο κατανυκτικός αυτός Υμνος, που κοσμεί την εκκλησιαστική μας ποίηση,
εφάμιλλος των Εγκωμίων της Μεγάλης Παρασκευής και της Νεκρώσιμης Ακολουθίας
επέδρασε στη νεοελληνική μας λογοτεχνία· όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί, όπως
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Κωστής Παλαμάς, Αγγελος Σικελιανός, Οδυσσέας Ελύτης
(Αξιον εστί) εμπνεύστηκαν από το λαμπρό αυτό έργο της ορθόδοξης πίστης, με τη
λειτουργική, ιστορική και αισθητική του αξία.
Εἰς αὐτὴν καὶ ἡμεῖς ἂς εἴπωμεν:
«Ἰδού σοι, Χαῖρε, κραυγάζομεν
λιμὴν ἡμῖν γενοῦ θαλαττεύουσι, καὶ ὁρμητήριον, ἐν τῷ πελάγει τῶν θλίψεων καὶ
τῶν σκανδάλων πάντων τοῦ πολεμήτορος.»
Τῷ δὲ ἐξ αὐτῆς προελθόντι
σαρκοφόρῳ Θεῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ
τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. επιμέλεια ..
Πρωτ.Ιωαννης Πανταζης
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου